Twierdza Srebrna Góra – forteca w chmurach

Są takie budowle, które najlepiej oglądać z góry, aby zrozumieć ich rozmach. Twierdza Srebrna Góra należy właśnie do nich. Kamienne mury, potężne bastiony i zielone wały rozłożyły się na szczytach ponad miasteczkiem niczym osobna, zamknięta kraina. To jedna z największych górskich fortyfikacji w Europie, a w chwili powstania była również jednym z najnowocześniejszych obiektów obronnych na kontynencie.

Twierdzę wzniesiono w latach 1765–1777 na polecenie pruskiego króla Fryderyka II. Miała strzec Przełęczy Srebrnej, strategicznego przejścia między Górami Sowimi i Bardzkimi, którym można było przedostać się z Czech na Śląsk. Przy budowie pracowało kilka tysięcy robotników, a w skład całego założenia weszło sześć fortów rozłożonych na dwóch górujących nad okolicą wzniesieniach: Warownej Górze i Ostrogu.

Sercem twierdzy jest ogromny Donjon – budowla składająca się z czterech połączonych wież, otoczona bastionami, fosami i grubymi murami. Wewnątrz całego kompleksu znajdowało się 151 kazamat rozmieszczonych na trzech kondygnacjach. Były tu magazyny, zbrojownia, szpital, kaplica, więzienie, piekarnia, browar, warsztaty i głębokie studnie. Twierdza mogła pomieścić kilka tysięcy żołnierzy i przez wiele miesięcy funkcjonować niemal jak samodzielne, odcięte od świata miasto.

Jej jedyny prawdziwy sprawdzian nastąpił w 1807 roku, kiedy pod Srebrną Górę dotarły wojska napoleońskie. Walki przerwało podpisanie pokoju w Tylży, zanim napastnicy zdołali zdobyć fortecę. Dzięki temu Twierdza Srebrna Góra może przedstawiać się jako warownia, której nigdy nie zdobyto.

Zwiedzanie twierdzy

Dzisiaj po twierdzy oprowadzają przewodnicy przebrani za pruskich żołnierzy. Podczas zwiedzania można zobaczyć Donjon, podziemne kazamaty, dawną izbę żołnierską, wykutą w skale studnię, artylerię forteczną i pozostałości lazaretu. Jest także pokaz działania broni czarnoprochowej oraz multimedialna trasa opowiadająca o tym, jak powstawała ogromna górska warownia.

Na koronie Donjonu znajduje się punkt widokowy. Przy dobrej pogodzie widać stąd Góry Bardzkie i Sowie, a dalej również Góry Opawskie oraz Masyw Śnieżnika. Na terenie twierdzy mieszkają też kozy i gęsi, dlatego można przyjechać z psem, ale musi być prowadzony na smyczy.

Twierdza jest atrakcją rodzinną, ale warto pamiętać, że nie wszędzie prowadzą wygodne i równe alejki. Od parkingu na Przełęczy Srebrnej czeka około 15–20 minut podejścia krętą drogą. W podziemiach przez cały rok panuje temperatura około 10°C, dlatego nawet latem dobrze mieć ze sobą bluzę oraz wygodne, sportowe buty. Samo zwiedzanie z przewodnikiem trwa około 70 minut, a na obejrzenie punktów widokowych i wystaw warto przeznaczyć dodatkowe pół godziny.

Srebrna Góra – miasteczko pod twierdzą

Po zwiedzaniu warto nie odjeżdżać od razu. Srebrna Góra jest dziś formalnie wsią, ale wcześniej przez ponad cztery stulecia była miastem. Prawa miejskie otrzymała w 1536 roku i utraciła dopiero po II wojnie światowej. Dawny miejski charakter wciąż widać w zabudowie ciągnącej się wzdłuż stromej doliny pomiędzy Górami Sowimi a Bardzkimi.

Są tu kolorowe domy, pochyłe brukowane uliczki, niewielki rynek i kościół świętych Piotra i Pawła. Wszystko wspina się po zboczu, jakby całe miasteczko próbowało podejść bliżej górującej nad nim fortecy. Dawna Srebrna Góra jest niewielka, ale ma w sobie coś z zapomnianego sudeckiego miasta, w którym historia wojskowa miesza się z górską ciszą.

W okolicy zachowały się również pozostałości dawnej Kolei Sowiogórskiej, w tym monumentalne wiadukty. Na początku XX wieku kolej zębata docierała aż na Przełęcz Srebrną i pomagała zmienić dawną twierdzę w jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych regionu.

Polecajka Owczego Pasterza

Z Owcy z widokiem do Srebrnej Góry jedzie się mniej więcej godzinę. Najwygodniejsza droga prowadzi przez Bystrzycę Kłodzką, Kłodzko i dalej w stronę Przełęczy Srebrnej. To dobry pomysł na większą, półdniową wycieczkę: najpierw zwiedzanie twierdzy, potem spacer po dawnym miasteczku, kawa albo obiad i powrót do Spalonej.

Twierdza jest otwarta przez cały rok, ale godziny zwiedzania zmieniają się zależnie od sezonu. Przed wyjazdem najlepiej sprawdzić aktualne informacje, bilety oraz godziny wejść z przewodnikiem na oficjalnej stronie Twierdzy Srebrna Góra.